ಕರ್ನಾಟಕದ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುತ್ತವೆ. ರಾಯಚೂರು ಅಂತಹ ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವಲ್ಲ. ಇದು ಇತಿಹಾಸದ ಉಸಿರು, ಹೋರಾಟದ ಬಸಿರು,ಬಡತನದ ಬೆವರು,ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಮೀರಿದಂತೆ ಅಜೇಯ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯ ಪ್ರತೀಕ. ಕೋಟೆಗಲ್ಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಇತಿಹಾಸ, ರಾಯಚೂರು ಎಂದರೆ ಮೊದಲು ನೆನಪಾಗುವುದು ರಾಯಚೂರು ಕೋಟೆ. ಅದು ಕೇವಲ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲ, ಅದು ವಿಜಯನಗರ,ಬಹಮನಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಘರ್ಷಣೆಯ ಸಾಕ್ಷಿ, ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಜೀವಂತ ಅಧ್ಯಾಯ. ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನೆರಳು, ಒಂದು ಯುದ್ಧದ ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬಿರುಕು, ಒಂದು ತ್ಯಾಗದ ಮೌನಗೀತೆ ಹಾಡುತ್ತದೆ. ಇತಿಹಾಸ ಇಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿಲ್ಲ ಭೂಮಿಯಲ್ಲೇ ಬರೆದಿದೆ. ಹಸಿದ ನೆಲ,ಹಠದ ಜನ ಕೃಷ್ಣಾ,ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಇದ್ದರೂ,ರಾಯಚೂರು ಎಂದರೆ ನೀರು,ನೋವಿನ ವ್ಯಂಗ್ಯ. ಒಂದೆಡೆ ಬರ,ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ನೀರಿನ ಅಸಮಾನ ಹಂಚಿಕೆ. ಇಲ್ಲಿನ ರೈತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪೂಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅವನು ನಂಬಿದವರನ್ನೂ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬಿತ್ತಿದ ಬೆಳೆ ವಿಫಲವಾದರೂ,ಮುಂದಿನ ಹಂಗಾಮಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಬೀಜ ಹಾಕುವ ಧೈರ್ಯ ಅದೇ ರಾಯಚೂರಿನ ಗರಿಮೆ. ಉಷ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಬೆಳಗಿಸಿದೆ ಕತ್ತಲ ಬದುಕು ರಾಯಚೂರಿನ ನೆಲದಿಂದ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆಳಕು ಹೋಗುತ್ತದೆ,ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕತ್ತಲು ಉಳಿದಿದೆ.ಇದು ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ,ಇದು ಅನ್ಯಾಯದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ. ಆದರೂ ಈ ಜಿಲ್ಲೆ ಕೈಕಟ್ಟಿ ಕುಳಿತಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಜನ ಇದ್ದಾರೆ,ಹೋರಾಡುವ ಮನಸ್ಸುಗಳಿವೆ,ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ನಿಂತ ಧ್ವನಿಗಳಿವೆ. ಅನಕ್ಷರತೆಯ ನೆರಳಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುವ ಕನಸುಗಳು,ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಿಂದುಳಿತತೆ ರಾಯಚೂರಿಗೆ ಅಂಟಿಸಿದ ಗುರುತು. ಆದರೆ ಅದರ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿರುವುದು ಕಲಿಯಬೇಕೆಂಬ ಹಸಿವು. ಇಲ್ಲಿನ ಮಕ್ಕಳು ಸೌಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದ ಶಾಲೆಗಳಿಂದಲೇ ಕನಸು ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ,ಒಂದು ಶಿಕ್ಷಕ,ಒಂದು ಅವಕಾಶ, ಇವು ರಾಯಚೂರಿನ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ. ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಉಸಿರು,ಜಾನಪದದಿಂದ ಸೂಫಿವರೆಗೆ ರಾಯಚೂರು ಹಲವು ಧರ್ಮ,ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಮೇಳ.ಇಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ವಾಸನೆ ಇದೆ. ಸೂಫಿ ದರ್ಗಾಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವೀಯತೆಯ ಸಂದೇಶವಿದೆ. ಹಬ್ಬಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲ, ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ.ನೋವಿನಿಂದ ನಿಂತ ಶಕ್ತಿ ರಾಯಚೂರು ಹಿಂದುಳಿದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಸುಲಭ. ಆದರೆ ಹಿಂದುಳಿತತೆಯಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿದ ಹಠ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿ. ಇಲ್ಲಿ ಜನ ಹೋರಾಟದಿಂದ ಬಂದವರು. ಇಲ್ಲಿ ಮಾತುಗಳು ಕೋಟೆಯಂತೆ ಗಟ್ಟಿ. ಇಲ್ಲಿ ಕನಸುಗಳು ಬಿಸಿಲಿನಂತೆ ತೀವ್ರ. ರಾಯಚೂರು ಉತ್ಸವ ಆತ್ಮಗೌರವದ ಘೋಷಣೆ.ರಾಯಚೂರು ಉತ್ಸವ ಕೇವಲ ವೇದಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಲ್ಲ. ಅದು ನಮ್ಮ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನೆನಪಿಸುವುದು, ನಮ್ಮ ನೋವಿಗೆ ಧ್ವನಿ ಕೊಡುವುದು, ನಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ತೋರಿಸುವುದು. ಈ ಉತ್ಸವ ಹೇಳುತ್ತದೆ,ನಾವು ಹಿಂದುಳಿದವರಲ್ಲ, ಇನ್ನೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗುರುತಿಸದ ಶಕ್ತಿಗಳು. ರಾಯಚೂರು ಎಂದರೆ ಕಲ್ಲಿನೊಳಗಿನ ಕನಸು,ಬಿಸಿಲಿನೊಳಗಿನ ಬದುಕು, ನೋವಿನೊಳಗಿನ ನಂಬಿಕೆ. ಇದು ದಯೆ ಬೇಡುವ ಜಿಲ್ಲೆ ಅಲ್ಲ,ನ್ಯಾಯ ಬೇಡುವ ಜಿಲ್ಲೆ. ರಾಯಚೂರು ಬೆಳಗಬೇಕು, ಅದು ಕೇವಲ ಉತ್ಸವದ ದೀಪದಿಂದಲ್ಲ, ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ,ಗೌರವ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕಿನ ಬೆಳಕಿನಿಂದ.
ಸ್ಟೋರಿ,ಸುರೇಶ ಬಳಗಾನೂರು.
